پرهيزكارى خدايى كه « اعذر بما انذر » با پيغمبر فرستادنش راه عذرتراشى را بر بندگان بسته است . همين كه پيغمبر ترساننده فرستاده و راه را به بندگان نشان داده ، راه عذرتراشى بر بندگان بسته شده و كسى نمىتواند عذر بياورد كه من نمىدانستم . « و احتجّ بما نهج » و بترسيد از خدايى كه به روشن نمودن راه بر شما احتجاج نموده و جاى ابهامى نگذاشته است . « نَهَجَ » هم لازم استعمال شده و هم متعدّى ; لازم به معناى وضوح است ، يعنى خودش واضح شده ; و معناى متعدّى آن « اَوْضَحَ » است ; يعنى خداوند راه را واضح كرده و آن را آشكار ساخته است . « و حذّركم عدوّاً نفذ فى الصّدور خفيّاً » و بترسيد از خدايى كه شما را از دشمنى كه در سينه هايتان به طور مخفيانه نفوذ كرده ترسانده است . مقصود از « عدوّ » شيطان است ، شيطان رانده شده درگاه خداست ، او با بنى آدم دشمنىِ ديرينه دارد و به طور مخفيانه در سينه هاى بنى آدم نفوذ مىكند . خداوند تبارك و تعالى عتاب و تهديد شيطان را در قرآن شريف نقل فرموده كه گفته است : ( فبما اغويتنى لاقعدنّ لهم صراطك المستقيم ، ثمّ لآتينّهم من بين ايديهم و من خلفهم و عن ايمانهم و عن شمائلهم و لاتجد اكثرهم شاكرين ) ( 1 ) چون مرا گمراه كردى من نيز بندگان تو را از راه راست تو منحرف مىكنم ، سرِ راه آنان مىنشينم و آنگاه از پيش رو و از پشت سر و از سمت راست و چپ آنها را محاصره و به آنها حمله مىكنم ، به گونه اى كه بيشترين آنها را شكرگزار نمىيابى . اين سخن شيطان است كه : ( لاغوينّهم اجمعين ، الاّ عبادك منهم المخلصين ) ( 2 ) حتماً آنها ( بندگان ) را گمراه مىكنم مگر آن بندگانى كه خالص شده هستند .

--> 1 - سوره اعراف ، آيات 16 و 17 2 - سوره ص ، آيات 82 و 83